KỸ THUẬT TRỒNG CÂY BƯỞI DA XANH

I. YÊU CẦU SINH THÁI:

1. Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp nhất để cây bưởi có sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh  từ 23-29oC.

2. Ánh sáng: Ánh sáng thích hợp là tương đương nắng vào buổi sáng lúc 9 giờ.

3. Nước: Cây bưởi cần nhiều nước, nhất là ở  trong thời kỳ ra hoa và kết quả nhưng cũng không chịu được ngập úng. Trong thời gian mùa nắng và những ngày khô hạn trong mùa mưa, cần phải tưới nước đầy đủ để duy trì sự phát triển nhanh của cây. Độ mặn ở  trong nước tưới không được quá 0,2% (2g/lít nước).

4. Đất trồng: Đất phải có tầng canh tác dầy ít nhất khoảng 0,6 - 0,8m, thành phần cơ giới nhẹ ở mức trung bình. Đất tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, độ pH nước từ 5,5-7, có hàm lượng hữu cơ cao phải lớn hơn 3%, ít bị nhiễm mặn, mực thủy cấp thấp dưới 0,8 m.

II. CÁCH NHÂN GIỐNG VÀ TIÊU CHUẨN CÂY GIỐNG TỐT:

1. Cách nhân giống:

a) Phương pháp chiết cành: Giúp giữ lại hoàn toàn bộ các đặc tính của cây đầu dòng, rễ mọc cạn, thích hợp trồng ở các vùng đất có mực thủy cấp hơi cao nhưng có hệ số nhân giống thấp, dễ làm lây truyền các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cây nhanh già cỗi và không thể tận dụng được các ưu điểm của gốc ghép. Cây rất dễ đổ ngã do bộ rễ phát triển kém, không tương ứng với độ phát triển của cây.

Những lưu ý khi chiết cành:

– Các dụng cụ dùng để chiết cành phải được khử trùng trước và sau khi thực hiện thao tác chiết trên từng đoạn cành.

– Tuổi cành chiết không được quá già, chỉ được chọn các cành bánh tẻ.

– Cây dùng để chiết cành phải đang ở trong tình trạng phát triển tốt, không bị sâu bệnh, nhất các bệnh  vàng lá Greening và Tristeza.

b) Phương pháp ghép: Hệ số nhân giống rất cao, tận dụng ưu thế của gốc ghép, cây có thể chống chịu đổ ngã tốt, tuổi thọ cao, giữ lại được tất cả các đặc tính tốt của cây đầu dòng.

– Gốc ghép: Có thể sử dụng các loại giống bưởi chua ở địa phương làm gốc ghép hoặc có thể sử dụng gốc cam mật để làm gốc ghép theo phương hướng ổn định chất lượng giống bưởi. Gốc ghép phải gieo từ các hạt khỏe, lấy từ các trái tốt trên cây, không chọn lấy hạt từ trái rụng, trái bệnh. Trước khi ta ghép, gốc ghép phải được phun định kỳ xịt thuốc trừ bọ rầy chổng cánh.

– Mắt ghép, cành tháp: Sử dụng mắt ghép sạch sâu bệnh được giữ trong các nhà lưới có thể ngăn được rầy chổng cánh. Cành lấy mắt ghép là các cành ở nghiêng khoảng giữa thân, chọn đều theo các hướng và các vị trí của tán cây để có thể giảm tỉ lệ không đúng kiểu hình, không lấy mắt ghép trên cành Vượt (Tược) và các cành mọc lòa xòa trên mặt đất.

c) Tiêu chuẩn chọn cây đầu dòng: Cây đầu dòng phải là cây không bị bệnh sạch bệnh, phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đang trong thời kỳ sinh trưởng phát triển khỏe mạnh, không có dấu hiệu bị sâu bệnh phá hại, kết quả kiểm tra phải âm tính đối với các bệnh hại nguy hại đến cây như bệnh Vàng lá Tristeza, Greening, phải có năng suất phẩm chất ổn định.

2. Tiêu chuẩn để chọn cây giống tốt:

– Cây cần phải đúng giống, sinh trưởng phát triển khỏe, không được mang mầm mống sâu bệnh hại

– Đồng nhất về cả hình thái và đặc tính di truyền của cây, độ sai khác không được vượt quá 5%

– Chiều cao của cây tính từ mặt bầu lớn hơn 60cm, có từ 2-3 cành cấp I

– Đường kính của gốc ghép đo cách mặt bầu khoảng : 0,8-1cm

– Đường kính cành ghép (đo trên vết ghép là 2 cm) > 0,7cm

III. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC cây:

A. Thiết kế vườn:

1. Trường hợp đất mới: Áp dụng các kỹ thuật đào mương lên liếp nhằm xả phèn cho đất, mặn và nâng cao tầng canh tác. Mương vườn rộng khoảng từ 1-2m, luống rộng 6-8 m. Cần phải xây dựng bờ bao để có thể bảo vệ cây trồng, mực nước trong mương vườn phải giữ ổn định. Phải bố trí ít nhất 1 cống lấy nước và 1 ao điều tiết nước.

Khi thiết kế luống trồng nên theo hướng Bắc-Nam, các cây sẽ được nhận ánh sáng đầy đủ và đồng đều hơn.

2. Trường hợp đất cũ: Cần chọn vị trí mới để đắp mô trồng để tránh các ổ sâu bệnh cũ và tạo môi trường mới và tốt cho cây phát triển. Ở thời kỳ đầu có thể giữ cây trồng cũ để ta tận thu, ổn định thu nhập và  che mát cho cây bưởi Da xanh mới trồng và hạn chế cây cỏ dại.

3. Trồng cây để chắn gió: Hàng cây chắn gió nên được trồng xung quanh vườn, chú ý hướng Đông và Tây Nam, có thể trồng để cây dâm bụt cao, cây xoài hoặc cây dừa nước.

B. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây:

1. Thời vụ trồng: Bưởi Da xanh có thể trồng được quanh năm nhưng ta nên trồng vào đầu mùa mưa để tiết kiệm công tưới, thời điểm thích hợp nhất để trồng là tháng 5–6 dương lịch hàng năm. Cũng có thể trồng vào cuối mùa mưa nếu có đủ điều kiện tưới nước trong mùa nắng.

2. Chọn cây giống để trồng: Cây giống phải đạt được tiêu chuẩn sinh trưởng, sạch bệnh và phải có nhãn hoặc giấy xác nhận ghi rõ nguồn gốc xuất xứ của các cơ quan chức năng.

3. Mật độ và khoảng cách trồng: Khoảng cách trồng trung bình là khoảng  4-5m x 5-6m (tương đương mật độ trồng vào khoảng 35-50cây/1000m2).

4. Chuẩn bị mô trồng và cách trồng: Đất làm mô phải là đất mặt ruộng hoặc đất ở bãi bồi ven sông phơi khô. Mặt mô ta làm nên cao 40-60cm, đường kính khoảng 80-100cm. Đắp mô trước khi trồng từ 2-4 tuần, trộn đều đất đắp mô với 10 kg phân hữu cơ hoai mục với 200g vôi. Khi trồng, đào hố ở giữa mô và bón phân vào đáy lỗ 200g phân DAP (18%N-46%P205), phủ ở trên phân một lớp đất mỏng. Dùng dao cắt đáy bầu và đặt cây xuống giữa hố làm thế nào để mặt bầu cây nhô cao  lên khoảng 3cm so với mặt mô, sau đó lấp đất vào xung quanh bầu cây rồi ém nhẹ, kéo bao nylon từ từ lên rồi lấp đất lại ngang mặt bầu và  tưới nước. Khi trồng cây phải xoay mắt ghép hướng về chiều gió để tránh cây bị gió thổi tách chồi. Sau khi trồng cần cắm cọc để giữ chặt cây con.

5. Phủ gốc giữ ẩm: Phủ gốc giữ ẩm trong mùa nắng bằng rơm và rạ khô. Mùa mưa nên phủ cách gốc khoảng 20cm. Cây còn nhỏ nên phải làm sạch cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng, nhưng có thể trồng hoa màu để tránh đất bị xói mòn và đồng thời tăng thu nhập. Khi cây lớn thì có thể giữ cỏ trong vườn để giữ ẩm và chống xói mòn đất, nhưng khi cỏ mọc tốt phải cắt bỏ bớt để tránh tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng.

6. Tưới và tiêu nước: Bưởi cần phải tưới nước đầy đủ nhất là ở giai đoạn cây con và ra hoa đậu trái. Mùa nắng phải thường xuyên tưới nước cho cây bưởi. Vào mùa mưa, cần thoát (tiêu) nước vào các tháng mưa nhiều, tránh tình trạng ngập úng kéo dài cây có thể chết.

7. Phân bón:

+ Phân hữu cơ: Xu hướng canh tác tiên tiến hiện nay là dùng càng nhiều phân hữu cơ càng tốt khi sản xuất trái cây theo hướng sạch. Liều lượng  từ 15-30 kg/năm/cây trưởng thành rất tốt cho cây bưởi, giúp tăng tuổi thọ cho cây rất rõ. Cách ủ phân hữu cơ đơn giản: Không  bón xác bã hữu cơ tươi vào đất mà phải ủ cho hoai mục trước khi bón. Các nguyên liệu hữu cơ được gom lại,ta có thể trộn với vôi để xử lý một số mầm bệnh ở trong đống ủ. Để gia tăng tiến trình này, trên thị trường hiện nay đã có các loại phân phân hủy, có thể trộn thêm phân Đạm và phân Lân làm thức ăn cho vi sinh vật. Có thể ủ với Nấm đối kháng sau khoảng 6-8 tuần. Sử dụng loại phân này bón cho bưởi rất tốt.

+ Phân vô cơ: Dùng phân bón Trichoderma để hạn chế nấm bệnh, nhất là các loại bệnh do tác nhân Phythophtora sp. gây ra. Cách ủ phân vô cơ như sau: Gom hữu cơ thành đống, đáy 2m, cao từ 1,2-1,5m, tưới nước vừa đủ ẩm (nắm chặt vừa rịn nước), đạp chân để cho đống hữu cơ được nén dẽ xuống. Sau đó tưới nấm TRICÔ-ĐHCT (20-30g/m3), phủ bạt nhựa để giữ ẩm cho phân. Phải tưới nước bổ sung hằng tuần để đủ ẩm và đảo đống ủ sau 3 tuần. Đống ủ vô cơ còn được gọi là phân khoáng, thường có 2 loại:

+ Phân đơn: Là những loại phân khoáng chỉ  chứa một trong các loại nguyên tố dinh dưỡng như: đạm, lân, kali.

+ Phân hỗn hợp: Là các loại phân có chứa từ 2 đến nhiều chất dinh dưỡng trở lên. Để nâng cao được chất lượng và hiệu lực của phân, ngoài ra các nguyên tố đa lượng NPK trong thành phần của phân bón còn có các nguyên tố trung lượng như (Mg, Ca, S…) và các nguyên tố vi lượng (Cu, Zn, B, Mn…) trên cơ sở đặc thù của các loại cây và tính chất đất ở các vùng sinh thái khác nhau. Hiện chuyên dùng cho các loại cây ăn quả theo từng giai đoạn rất thuận lợi cho người sản xuất.

8. Kỹ thuật bón phân: Tùy theo giai đoạn sinh trưởng, phát triển của bưởi, việc bón phân có thể được chia ra được các thời kỳ như sau :

– Thời kỳ cây từ 1-3 năm tuổi: bón phân phải chia làm nhiều đợt để bón cho bưởi. Nếu đã có bón lót phân lân hoặc DAP thì nên dùng phân Urea với liều lượng từ 10-20g hòa tan trong 10 lít nước để tưới cho một gốc bưởi (1 tháng cần 1-2 lần). Khi  cây đã trên 1 năm tuổi, bón trực tiếp phân vào gốc cây.

– Thời kỳ cây bưởi đã cho trái ổn định :có thể chia ra làm 5 lần bón như sau :

+ Sau thu hoạch:  bón 25% lân + 25% đạm + 10-30 kg phân hữu cơ/gốc/năm.

+ Bốn tuần trước khi cây ra hoa: bón 25% kali + 50% lân + 25% đạm.

+ Sau khi đậu quả: bón 25% lân + 25% kali + 25% đạm.

+ Giai đoạn quả phát triển: bón 25% kali + 25% đạm.

+ Một tháng trước thu hoạch: bón 25% phân kali.

Nên bón bổ sung thêm từ 0,5-1kg phân Ca(NO3)2/cây/năm vào các giai đoạn sau khi thu họach, trước khi trổ hoa và sau đậu trái. Có thể phun phân bón lá tối đa 3 lần/vụ trái, mỗi lần phải cách nhau ít nhất 30 ngày. Không được phun phân bón lá vào mùa mưa vì làm cây dễ bị nhiễm nấm bệnh như Mốc hồng, loét, Đốm rong.