KỸ THUẬT TRỒNG CÂY BƯỞI DA XANH

I. YÊU CẦU SINH THÁI:

1. Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp nhất để cho cây bưởi sinh trưởng và phát triển tốt là từ 23-29 độ C.

2. Ánh sáng: Cường độ ánh sáng thích hợp nhất cho cây là tương đương nắng sáng lúc 9 giờ.

3. Nước: Cây bưởi là cây cần nhiều nước, nhất là trong thời kỳ cây ra hoa và kết quả nhưng cây cũng không chịu được ngập úng. Trong mùa nắng và những ngày khô hạn trong mùa mưa thì cần phải tưới nước để duy trì sự phát triển nhanh của cây. Độ mặn trong nước tưới không được quá 0,2% (2g/lít nước).

4. Đất trồng: Đất phải có tầng canh tác dầy và ít nhất phải có 0,6 m, thành phần cơ giới nhẹ hoặc là trung bình. Đất tơi xốp, thông thoáng và thoát nước tốt, pH ở mức từ 5,5-7, có hàm lượng hữu cơ cao phải >3%, đất ít bị nhiễm mặn, mực thủy cấp thấp ở dưới 0,8 m.

II. CÁCH NHÂN GIỐNG VÀ TIÊU CHUẨN CHỌN CÂY GIỐNG TỐT:

1. Cách nhân giống:

a) Phương pháp chiết cành: Giúp giữ lại được hoàn toàn các đặc tính của cây đầu dòng, rễ cây mọc cạn, thích hợp để trồng trên các vùng đất có mực thủy cấp hơi cao nhưng hệ số nhân giống lại thấp, dễ làm lây các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cây nhanh già cỗi và không thể tận dụng được các ưu điểm của gốc ghép. Cây dễ bị đổ ngã do bộ rễ phát triển khá kém và bộ rễ không tương ứng với sự phát triển của cây. Những lưu ý khi tiến hành chiết cành:

– Các dụng cụ chiết cành phải được khử trùng sạch trước và sau khi thực hiện các thao tác chiết trên từng đoạn cành.

– Tuổi cành chiết không nên lấy cành quá già, chỉ cần chọn ra các cành bánh tẻ.

– Cây để dùng chiết cành phải đang ở trong tình trạng cây sinh trưởng phát triển tốt, không bị sâu bệnh, nhất là hai loại bệnh, bệnh vàng lá Greening và Tristeza.

b) Phương pháp ghép: Hệ số nhân giống rất cao, tận dụng được các ưu thế của gốc ghép, cây chống chịu đổ rất ngã tốt, tăng tuổi thọ cho cây, giữ lại được tất cả các đặc tính tốt của cây.

– Gốc ghép: Có thể sử dụng tất cả các giống bưởi chua ở địa phương làm gốc ghép hoặc là sử dụng gốc cam mật để làm gốc ghép để theo hướng ổn định chất lượng giống bưởi. Gốc ghép phải được gieo từ các hạt khỏe mạnh, thu từ các quả tốt trên cây, không chọn lấy hạt từ quả rụng, quả bị bệnh. Trước khi ghép, gốc ghép phải được phun định kỳ thuốc trừ rầy chổng cánh.

– Mắt ghép, cành tháp: Sử dụng những mắt ghép sạch bệnh lưu giữ ở trong các nhà lưới ngăn được bệnh rầy chổng cánh. Cành để lấy mắt ghép là các cành nghiêng ở khoảng giữa thân, chọn đều theo các hướng và ở vị trí của tán cây để giảm tỉ lệ bị không đúng kiểu hình, không lấy mắt ghép ở trên cành tược vượt và cành mọc lòa xòa ở gần mặt đất.

c) Tiêu chuẩn để chọn cây đầu dòng: Cây đầu dòng phải là những cây sạch bệnh, cây có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, cây đang trong thời kỳ sinh trưởng phát triển tốt, không có dấu hiệu của sâu bệnh phá hại, kết quả kiểm tra phải âm tính đối với các bệnh hại nguy hiểm như là bệnh Vàng lá Greening vàTristeza, cây có năng suất và phẩm chất ổn định.

2. Tiêu chuẩn cây giống tốt:

– Cây cần phải đúng giống, sinh trưởng khỏe, cây không mang mầm mống sâu bệnh hại.

– Cây đồng nhất về hình thái và các đặc tính di truyền, độ sai khác không được vượt quá 5%

– Chiều cao cây tính từ mặt bầu phải > 60cm, có từ 2-3 cành cấp I

– Đường kính gốc ghép đo khoảng cách mặt bầu khoảng 10cm: 0,8-1cm

– Đường kính để cành ghép (đo trên vết ghép 2 cm) > 0,7cm

III. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC:

A. Thiết kế vườn:

1. Trường hợp là đất mới: Áp dụng kỹ thuật đào mương lên luống nhằm xả phèn, mặn và để nâng cao tầng canh tác. Mương vườn rộng khoảng từ 1-2m, luống rộng 6-8 m. Cần phải xây dựng bờ bao để bảo vệ cây trồng, mực nước trong mương vườn cần giữ ở ổn định. Nên bố trí ít nhất 1 cống để lấy nước và 1 bọng điều tiết nước khi cần thiết. Khi thiết kế luống trồng nên theo hướng Bắc-Nam, các cây sẽ nhận được đầy đủ ánh sáng từ các hướng.

2. Trong trường hợp đất cũ: Cần chọn vị trí mới để đắp mô trồng nhằm tránh được các ổ sâu bệnh cũ và tạo được môi trường tốt cho cây phát triển. Thời kỳ đầu có thể giữ cây trồng cũ để có thể tận thu, giúp ổn định thu nhập và che mát cho cây bưởi Da xanh mới trồng, hạn chế cỏ dại phát triển.

3. Trồng cây chắn gió: Hàng cây chắn gió nên trồng xung quanh vườn, cần chú ý hướng Đông và Tây Nam, có thể trồng các cây như dâm bụt để cao, xoài hoặc cây dừa nước.

B. Kỹ thuật trồng và chăm sóc:

1. Thời vụ trồng: Bưởi Da xanh có thể trồng được quanh năm nhưng nên trồng cây vào đầu mùa mưa để có thể tiết kiệm công tưới, thời điểm thích hợp nhất là vào tháng 5–6 dương lịch hàng năm. Cũng có thể trồng cây vào cuối mùa mưa nếu ta có đủ điều kiện tưới vào mùa nắng.

2. Chọn cây giống để đem trồng: Cây giống cần phải đạt tiêu chuẩn sinh trưởng phát triển khỏe mạnh, sạch bệnh và có nhãn hoặc là giấy xác nhận nguồn gốc xuất xứ của các cơ quan có chức năng.

3. Mật độ trồng và khoảng cách trồng: Khoảng cách trồng trung bình cho cây bưởi da xanh có thể là 4-5m hoặc 5-6m (tương đương với mật độ trồng là khoảng 35-50cây/1000m2).

4. Chuẩn bị mô trồng cây và cách trồng: Đất làm mô thường là đất mặt ruộng hoặc là đất bãi bồi ven sông đã được phơi khô. Mặt mô có độ cao 40-60cm, đường kính khoảng 80-100cm. Đắp mô trước khi trồng cây 2-4 tuần, cần trộn đều đất đắp mô với 10 kg phân hữu cơ hoai mục và 200g vôi bột. Khi trồng cần đào lỗ ở giữa mô và bón vào đáy hố 200g phân DAP (18%N - 46%P205), sau đó phủ lên trên một lớp đất mỏng. Dùng dao hoặc kéo cắt đáy bầu và đặt cây xuống giữa hố làm thế nào để cho mặt bầu cây nhô cao lên khoảng 3cm so với mặt mô, sau đó thì lấp đất xung quanh bầu cây và ém nhẹ, sau đó kéo bao nylon từ từ lên và lấp đất lại ngang mặt bầu và tưới nước. Khi đặt cây thì cần phải xoay mắt ghép hướng về chiều gió để tránh cho cây bị tách chồi. Sau khi trồng cần phải cắm cọc giữ chặt cây con. Đối với cây chiết thì nên đặt cây nằm nghiêng ở một góc khoảng 45 độ để cho cây dễ phát triển cành và tán về lúc về sau.

5. Phủ gốc giữ ẩm: Phủ gốc giữ ẩm trong mùa nắng bằng rơm rạ khô. Mùa mưa nên phủ cách gốc khoảng chừng 20cm. Cây còn nhỏ cần làm sạch cỏ để tránh cỏ cạnh tranh dinh dưỡng với cây, nhưng cũng có thể trồng hoa màu để tránh đất bị xói mòn, đồng thời giúp tăng thu nhập. Khi cây đã lớn có thể giữ cỏ trong vườn nhằm giữ ẩm và để chống xói mòn đất, nhưng khi mà cỏ phát triển mạnh thì cần phải cắt bỏ bớt để tránh cây và cỏ cạnh tranh dinh dưỡng.

6. Tưới nước và tiêu nước: Bưởi cần phải tưới nước đầy đủ nhất là giai đoạn khi cây con và ra cây ra hoa đậu trái. Mùa nắng thì nên thường xuyên tưới nước cho cây bưởi. Vào mùa mưa, thì cần tiêu nước vào những tháng nào mưa nhiều, tránh để ngập úng kéo dài có thể gây cây chết cây.

7. Phân bón:

+ Phân hữu cơ: Xu hướng canh tác hiện nay là phương pháp tiên tiến càng nhiều phân hữu cơ càng tốt trong khi sản xuất trái cây đê đi theo hướng sạch. Liều lượng bón là 15-30 kg/năm/cây trưởng thành là rất tốt cho bưởi, giúp cho tăng tuổi thọ rất rõ cho cây. Cách ủ phân hữu cơ rất đơn giản: Không nên bón xác bã hữu cơ tươi vào đất mà hãy ủ cho hoai mục trước khi bón cho cây. Các nguyên liệu hữu cơ được gom lại và có thể trộn với vôi để xử lý đi một số mầm bệnh trong đống ủ. Để gia tăng tiến trình này, trên thị trường hiện nay đã có các loại phân phân hủy, có thể trộn thêm với phân Lân và phân Đạm để làm thức ăn cho vi sinh vật. Có thể ủ với Nấm đối kháng sau khoảng 6-8 tuần. Sử dụng phân này bón rất tốt cho bưởi.

+ Phân vô cơ: Phân bón Trichoderma để hạn chế được các loại nấm bệnh, nhất là các bệnh do tác nhân như Phythophtora sp. gây ra. Cách ủ như sau: Gom hữu cơ thành một đống, rộng 2m, cao từ 1,2-1,5m, sau đó tưới nước vừa đủ ẩm, đạp chân để cho đống hữu cơ được nén dẽ xuống. Tưới nấm TRICÔ-ĐHCT (20-30g/m3) vào đống ủ, phủ bạt nhựa để giữ ẩm cho đống ủ. Tưới nước bổ sung hằng tuần để giữ đủ ẩm, đảo đống ủ sau 3 tuần ủ. Đống ủ đã hoai vô cơ còn được gọi mọi người gọi là phân khoáng, thường có 2 loại là:

+ Phân đơn: Là những loại phân khoáng chỉ chứa có một số trong các nguyên tố dinh dưỡng như là: lân, đạm, kali.

+ Phân hỗn hợp: Là các loại phân có chứa nhiều từ 2 chất dinh dưỡng trở lên. Để nâng cao được chất lượng và hiệu quả của phân, ngoài các nguyên tố đa lượng ở trong NPK trong thành phần phân bón còn có các nguyên tố trung lượng  như: (Mg, Ca, S…) và các nguyên tố vi lượng như (Cu, Zn, B, Mn…) trên cơ sở đặc thù của từng loại cây và các tính chất đất tùy vào mỗi vùng sinh thái khác nhau. Hiện nay phân này chuyên dùng cho cây ăn quả theo từng giai đoạn nhất định đem lại rất nhiều thuận lợi cho người sản xuất.

8. Kỹ thuật bón phân: Tùy theo giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây bưởi, việc bón phân có thể được chia ra thành các thời kỳ như sau :

– Thời kỳ cây trồng được 1-3 năm tuổi: phân bón được chia ra làm nhiều đợt để bón cho cây bưởi. Nếu đã có bón lót bằng phân lân hoặc phân DAP thì dùng thêm phân Urea với liều lượng khoảng 10-20g hòa tan trong 10 lít nước để tưới cho một gốc cây bưởi (1-2 tháng/lần). Khi cây trên đã trên 1 năm tuổi thì bón trực tiếp phân vào gốc.

– Thời kỳ cây bưởi đã cho quả ổn định: có thể chia ra làm 5 lần bón như sau :

+ Sau thu hoạch: bón 25% lân + 25% đạm + 10-30 kg hữu cơ/gốc/năm.

+ Bốn tuần trước khi cây ra hoa: bón 25% lân + 50% đạm + 25% kali.

+ Sau khi đậu quả: bón 25% lân + 25% đạm + 25% kali.

+ Giai đoạn quả phát triển: bón 25% kali + 25% đạm.

+ Một tháng trước thu hoạch: bón thêm 25% kali.

Nên bón phân bổ sung từ 0,5-1kg phân Ca(NO3)2/cây/năm vào các giai đoạn như sau thu họach, trước khi cây trổ hoa và sau khi đậu trái. Có thể phun thêm phân bón lá tối đa không được quá 3 lần/vụ trái, mỗi lần cách nhau ít nhất không quá 30 ngày. Không được phun phân bón lá vào mùa mưa vì sẽ làm cây dễ nhiễm nấm bệnh như bệnh Loét, Mốc hồng, Đốm rong.